Ptaszkopedia:Weryfikowalność
Ta strona opisuje zasadę Ptaszkopedii. Jest standardem, który wszyscy użytkownicy powinni zachowywać. Śmiało modyfikuj strony, ale najpierw upewnij się, że Twoje zmiany odzwierciedlają konsensus.
Treść zasady neutralnego punktu widzenia można sformułować takim równoważnikiem zdania: bezstronne prezentowanie wszystkich punktów widzenia bez wskazywania, który jest słuszny. Jeśli chcemy przedstawić wszystkie punkty widzenia, musimy starać się podawać źródła tych stwierdzeń. O tym mówi zasada weryfikowalności. Źródła podajemy w formie przypisów lub notki bilbliograficznej.
Kiedy należy podawać źródła?
Jeśli zdanie stanowi fakt ostateczny, czyli stwierdzenie, którego nie kwestionuje żadna prawdomówna i rozsądna osoba, nie musimy podawać źródeł. Jednak w przypadku faktu kontrowersyjnego, czyli stwierdzenia, na którego temat mogą istnieć kontrowersje i spory, musimy starać się podawać jak najwięcej źródeł. Źródła podajemy również, kiedy istnieje duże ryzyko wystąpienia tzw. wyrażeń zwodniczych i pustosłowia.
Jakie powinne być źródła?
Podczas wyboru źródeł musimy wybrać te najlepsze, czyli wiarygodne, opublikowane i aktualne.
Prawdziwe
Prawdziwe źródła to źródła, którego wiarygodność się nie kwestionuje. Te źródła nigdy nie podają fałszywych informacji. Jako źródła nie mogą jednak posłużyć się strony anonimowe lub należące do osób prywatnych.
Opublikowane
Opublikowane źródła, jak sama nazwa wskazuje, to źródła, które zostały ujawnione publicznie. Zakazana jest zatem twórczość własna użytkowników (sekcja dotycząca twórczości własnej znajduje się poniżej).
Aktualne
Aktualne źródła to źródła, które opisują aktualny stan wiedzy. Podczas wyboru źródeł należy zwracać uwagę, gdzie i kiedy zostały opublikowane, ponieważ ich treść może prezentować nieaktualny stan wiedzy lub być ocenzurowana i zmanipulowana w czasie tzw. kontroli mediów.
Twórczość własna
Twórczość własna to określenie opublikowania informacji, które są wytworem piszącego i nie zostały opublikowane w najlepszych źródłach, niezależnie, czy są prawdziwe, czy nie.
Przykłady
Oto lista przykładów treści stanowiących twórczość własną:
- niepublikowane wyniki badań, hipotez i idei;
- nowe, niezdefiniowane w źródłach terminy i neologizmy;
- nowe, niepublikowane definicje istniejących terminów;
- nowe, niepublikowane wnioski lub syntezy na podstawie zestawiania faktów, czyli podsumowywania ich bez wskazania tego typu syntezy w najlepszych źródłach;
- reanalizy – własne interpretacje już opublikowanych wyników, innych niż zawartych w materiale źródłowym;
- własne argumenty, nawet takie, które mają na celu wsparcie innych pomysłów, teorii, argumentów, punktów widzenia itp.;
- własne interpretacje, opinie, przemyślenia, poglądy itp.;
- samodzielne/dosłowne tłumaczenia nazw własnych;
- wyrażenia zwodnicze.
Wyrażenia zwodnicze
Wyrażenia zwodnicze to słowa lub wyrażenia, które oceniają pewne dyskusyjne, wybrane przez autora fakty poprzez przypisanie ich słabo sprecyzowanej grupie osób bez podania źródeł. Próbują one ukryć prywatne poglądy pod przykrywką ogólnych prawd i powodują, że czytelnicy nie mogą się znaleźć źródła, które potwierdza te informacje, by zweryfikować, czy są one zgodne z prawdą.
Przykłady
- faktycznie
- jasno
- oczywiście
- rzekomo
- widocznie
- wyraźnie
- w przeciwieństwie do niektórych/wielu
- prawidłowe
- sprawiedliwie
- właściwie
- a nie
- powszechnie wiadomo, że
- niektórzy
- twierdzą
- mówią
- zwracają uwagę
- uważają
- nie wiadomo
- poważni
- znani
- zgadzają się
- badania pokazują
- uznaje się
- uznawany za
- dość częste
- nie brak opinii
Postępowanie w przypadku naruszeń zasady
Jeśli artykuł nie posiada źródeł lub jest ich mało, interweniuj. W pierwszej kolejności skontaktuj się z autorami hasła. Jeśli ci użytkownicy okażą się nieaktywni, poinformuj o tym odpowiedniemu projektowi. Jednak jeśli i on jest porzucony, spróbuj samemu naprawić artykuł. Jeśli nie wiesz jak, albo masz wątpliwości, zgłoś problem na stronie dyskusji artykułu. Jeśli i to nie pomoże, zasygnalizuj problem, wstawiając na górze szablon {{Źródła}}. Można też skorzystać z szablonu {{Fakt}}, przeznaczony do umieszczania po wątpliwych zdaniach.
Osoba naruszająca zasadę neutralnego punktu widzenia powinna dostać upomnienia w postaci szablonów test w następującej sekwencji:
- dla nowicjuszy: {{Weryfikacja}} → {{TestWER}} → {{TestWER+}} → {{TestHoax}} → {{TestHoax+}} → {{Test6}}
- dla częściowych ignorantów: {{TestWER}} → {{TestWER+}} → {{TestHoax}} → {{TestHoax+}} → {{Test6}}
- dla ignorantów: {{TestWER+}} → {{TestHoax}} → {{TestHoax+}} → {{Test6}}
- dla lekko naruszających zasadę: {{TestHoax}} → {{TestHoax+}} → {{Test6}}
- dla ciężko naruszających zasadę: {{TestHoax}} → {{Test6}}
Dla skrajnie naruszających zasadę przeznaczony jest szablon {{TestHoax+}}. Blokadę sygnalizuje się szablonem {{Test7}}.