Ptaszkopedia:Neutralny punkt widzenia

Ptaszkopedia jest encyklopedią internetową. Z tego powodu artykuły powstałe w tym portalu powinne być napisane w sposób zgodny z zasadą neutralnego punktu widzenia (w skrócie: neutralności). W przeciwieństwie do określenia POV, zgoda z tą zasadą jest oznaczona skrótem NPOV.

Definicja neutralnego punktu widzenia

Definicja neutralnego punktu widzenia jest prosta. Tę zasadę najlepiej opisuje taki równoważnik zdania:

Bezstronne prezentowanie wszystkich punktów widzenia bez wskazywania, który jest słuszny.

Tutaj bezstronność oznacza przedstawienie wszystkich (opublikowanych we wszystkich źródłach) punktów widzenia w danej sprawie, wskazując w miarę możliwości wszystkich argumentów za i przeciw każdemu z nich oraz kto i dlaczego je popiera.

Rodzaje faktów

W Ptaszkopedii rozróżniamy dwie rodzaje faktów. Należy pamiętać, że inaczej do nich podchodzimy.

Fakt ostateczny

Fakt ostateczny to takie stwierdzenie, którego nie kwestionuje żadna prawdomówna i rozsądna osoba. Fakty te są informacjami bezsprzecznymi, stanowiącymi ogólną prawdę, dlatego należy je umieszczać w artykułach Ptaszkopedii bez żadnych przeszkód.

Fakt kontrowersyjny

Fakt kontrowersyjny, jak sama nazwa wskazuje, to takie stwierdzenie, na którego temat mogą istnieć kontrowersje i spory. Istnieje bardzo duże ryzyko, że te stwierdzenia nie będą napisane w sposób neutralny, wtedy zostaną uznane za opinię lub pogląd piszącego/piszącej.

Ustalanie faktów lub opinii

Fakt od opinii różni to, że to pierwsze jest stwierdzeniem istnienia bądź nieistnienia czegoś, a opinia jest sądem wartościującym. Te porównanie prowadzi do ustalenia, czy coś jest tym pierwszym czy drugim, ale żeby to ustalić, nie można wyznaczyć granicy słuszności (tj. nie można odpowiedzieć na pytanie: czy coś jest słuszne czy nie?, wskazuje na to stwierdzenie bez wskazywania, który jest słuszny), mimo że chociaż zdarza się, że niektóre fakty przestają nimi być, bo ktoś dowiódł, że jest inaczej, a istnieją też opinie, z którymi zgadza się większość ludzi, a mimo to nadal uważamy je za opinie, dlatego, że można się na ich temat spierać. Krótko mówiąc, rozróżnienie faktów od opinii czasami może być utrudnione, ale po dłuższym czasie staje się to ułatwione.

Konwertowanie opinii w fakty

Konwertowanie opinii w fakty to postępowanie polegające na przypisaniu jej jakiejś osobie lub grupie ludzi. Opisując takie fakty, nie należy ich wartościować, bo to prowadzi do naruszenia zasady. Dotyczy to również stwierdzenia faktu, że ktoś ma jakąś opinię na dany temat. Z tego powodu nie należy dopisać do faktów stwierdzeń w stylu „i mają rację”, nawet jeżeli samemu tak się uważa.

Naprawdę istotny jest też sposób sformułowania cytowanej opinii, gdyż niektóre sformułowania mogą być krzywdzące. Nie należy uhonorować osób, którym przypisujemy dane stwierdzenie, bo to narusza niniejszą zasadę. Słowo wszystko oznacza, że gdy istnieje kilka równoważnych sformułowań jakiejś opinii, najbezpieczniej jest przytoczyć wszystkie. Kiedy umieszczamy w artykule opinię przekonwertowaną na fakt, należy jeszcze dodać też informację o innych opiniach podaną w sposób nienaruszający zasadę, nawet wtedy, gdy się z tymi opiniami nie zgadzamy. Trzeba też pamiętać, że przyznawanie racji którejś z opinii jest już stwierdzaniem opinii, a nie faktu (świadczy o tym słowo bezstronne). Konwertowanie własnych opinii w fakty poprzez przypisanie ich sobie samemu jest już uczciwsze, należy jednak pamiętać, że zdanie typu Moim zdaniem ta opinia jest słuszna jest już nieneutralne (nie należy przecież pisać w pierwszej osobie).

Konwertując opinie w fakty, warto też dodawać ich tło historyczne i motywy, które skłaniały dane osoby do ich przyjęcia. Stwierdzenia te muszą być jednak ponownie faktami, a nie opiniami, w przeciwnym razie dojdzie do naruszenia zasady neutralnego punktu widzenia.

Trudności, jakie można napotkać podczas pisania w sposób neutralny

Podczas pisania w sposób zgodny z zasadą neutralnego punktu widzenia można napotkać trudności. Piszący powinien wtedy zachować się spokojnie, nie powinien zrezygnować z pisania.

Przeredagowanie opinii

Przeredagowanie opinii wydaje się trudne, ale w rzeczywistości jest inaczej. Przykładowo, zamiast pisać XY jest głupi lepiej jest napisać X% Ptaszkowian oceniło w sondażu, że XY jest głupi i umieścić link do źródła (w formie przypisu). Zauważ, że pierwsze zdanie jest opinią, a drugie jest już faktem dotyczącym opinii i nie można go zakwestionować, ponieważ podano źródło (chyba że źródło zostanie ocenione jako niewiarygodne albo że wypowiedź zostanie uznana za ciekawostkę nieistotną dla encyklopedycznego biogramu). Tak sformułowana teza głosi jedynie, ile Ptaszkowian oceniło w sondażu, że XY jest głupi i nie rozstrzyga, czy powstały fakt jest słuszny, czy niesłuszny (zdecydują za to czytelnicy).

Uleganie presji przeciwników

Ci, którzy podczas pisania artykułów do Ptaszkopedii na tematy kontrowersyjne politycznie lub ideologicznie stają się w ten sposób zwolennikami własnych poglądów i nie dbają o to, aby inne punkty widzenia były uczciwie prezentowane. Takie osoby nie działają zgodnie z zasadami neutralnego punktu widzenia. Z tego powodu bardzo istotne jest, aby pisać także z punktu widzenia naszych (potencjalnych) przeciwników i uczciwie przedstawiać ich racje, a nie tylko ograniczać się do własnych. Należy jednak pamiętać, że istnieje prawdopodobieństwo uznania takiego postępowania za niedoskonałego. Jednak liczy się przede wszystkim istota poglądów. Piszący powinien uznać, że wszystkie strony muszą być przedstawione w sposób zgodny z zasadą. Takie postępowanie może sprawiać wrażenie, jakby piszący rozmyślnie atakował swoją pozycję w dyskusji, nadwątlając własne argumenty. Lepiej jest jednak tak postępować, najlepiej cytując przy tym znane osoby, które faktycznie w takiej postaci sformułowały przedstawione argumenty.

W przeciwnym razie, gdyby każdy z użytkowników pisał artykuły wyłącznie z własnego punktu widzenia, bez wzmianki o innych poglądach, spowodowałoby to nie tylko powstawaniem wielu artykułów całkowicie sprzecznych z zasadą, ale też rozpoczęciem wojen edycyjnych. Ponadto, z moralnego punktu widzenia, przyciskając klawisz „Zapisz” (niezależnie, czy będzie na dole czy na górze), bierzemy odpowiedzialność za artykuł, gdyż ktoś może zostać wprowadzony w błąd (Ptaszkopedia nie udziela gwarancji na zamieszczone treści).

Trzeba również pamiętać, że Ptaszkopedia nie prezentuje, nie popiera, nie odrzuca i nie sympatyzuje się z żadną z opcji politycznych, gospodarczych i kulturalnych, żadną z doktryn religijnych ani z brakiem jakiejkolwiek doktryny, żadnym z światopoglądów oraz nie popiera i nie potępia żadnych działań wynikających z powyższych przekonań.

Pustosłowie

Istnieją wyrażenia, na które powinny brać pod uwagę podczas pisania artykułów. Jest to pustosłowie (inaczej wyrażenia próżne), czyli przymiotniki opiniotwórcze. Mają one za zadanie wyłącznie wywołanie pozytywnego wrażenia na czytelniku, nie niosąc z sobą faktycznej, weryfikowalnej treści.

Przykłady

• bezproblemowo
• bez wątpienia
• fajny
• czołowy
• dobry
• zły
• definiujący
• długoletni
• dobrze znany
• fantastyczny
• fenomenalny
• lepszy
• gorszy
• wspaniały
• legendarny
• istotny
• kanoniczny
• klasyczny
• najlepszy
• najgorszy
• najbardziej wpływowy
• niezaprzeczalnie
• nieomal
• niezmiernie
• ostateczny
• pierwszorzędny
• piękny
• sławny
• niesławny
• słuszny
• niesłuszny
• słynny
• sztandarowy
• tak odmienny od
• … jak … (porównania)
• (metafory)
• utalentowany
• wiodący
• wybitny
• zaciekawiający
• zadziwiający
• zasadniczy

Postępowanie w przypadku naruszeń zasady

Jeśli artykuł narusza niniejszą zasadę, spróbuj go naprawić. Jeśli nie wiesz jak, albo masz wątpliwości, zgłoś problem na stronie dyskusji artykułu. Jeśli i to nie pomoże, zasygnalizuj problem, wstawiając na jego początku specjalny szablon {{POV}}.

Zobacz też

Ptaszkopedia:Weryfikowalność